महिलाहरूले भोगीरहेका चुनौती

      नेपालमा जनसंख्याको आधारले भन्नु पर्दा ५१%, आधा आकाश ढाकिएका महिला, शैक्षिक योग्यताको कुरा गर्नुहुन्छ भने हाल शैक्षिक महत्व नबुझेका नागरिक कमै होलान । छोरा र छोरीका बीचमा पढाईका हिसावले कम हुन थाली सकेको आभाष मिल्न थाली सकेको छ किन कि अहिलेको पुस्ताले सन्तानका नाममा एउटा मात्र सन्तान हुर्काउने भन्दा बढी सोच नबनाउने परिपाटीले छोरा छोरीमा भेदभाव कम हुन थाली सकेको छ । किन भने सन्तान हुर्काउन एउटी आमाले आफ्नो जीवनको प्रगतिमा ब्रेक लगाई कम्तिमा बच्चा हुर्केर बिद्यालय नगए सम्म समय लगानी गर्दा आफ्नो भविष्यको उर्वर समय उम्कि सकेको हुन्छ । त्यसैले दोस्रो बच्चाको परिकल्पना गर्न छाडी सकेको अवस्था हो । त्यसैले अब आउँदो पुस्तामा छोराछोरीको वीच भेदभाव कमै होला । जुनसुकै क्षेत्रमा पनि सहजै अनुमान गर्न सक्छौ । 

१) महिलाहरू घर भित्रको अनुत्पादक कार्यमा मात्र सिमित रहनु

२) नेपालको सामाजिक संरचनागत व्यवस्था

३) नीति बिधीलाई पन्छाई आफ्नो अनुकूल परिचालन गर्नु 

४) शारिरिक बनावट अर्थात महिला भएर जन्मेकै कारण 

५) घर घरायसी व्यस्तताले बाहिरिया वातावरणको अनभिज्ञता

६) स्रोत साधनको पहुँचमा कमी

७) आर्थिक अभाव

८) ज्ञान, सिप, धारणा र क्षमतामा कमी 

९) बहस पैरवीमा सहभागित न्यून 

१०) महिलाले गर्न सक्छन भन्ने बिश्वासमा संकट

११) नाम मात्रको आरक्षण

१२) महिला महिला एकजुट हुन नदिनु

१३) जग देखि महिला संघ स्गठन बिस्तार बिकास हुन नसक्नु ।

१४) राजनीतिक सक्रियतामा कमी

१५) बिकासको कुलो फर्काउने निकासमा महिला सहभागिता कम

१६) व्यवहारिक  शिक्षा, रोजगार, उद्यमशिलता र आयआर्जनमा निष्क्रियता

१७) तल्लो तहमा काफी सक्रिय भए पनि निर्णायक तहमा महिला सहभागिता कम

   यी  माथि उल्लेखित बिषयका कारण कुनै महिलाहरूले आफैले आफुलाई कमजोरी महशुस नगर्दा सम्म कतिपय नीतिगत रूपमा कार्यान्वयन नगर्दासम्म त कतिपय पुरूषहरूले जब सम्म हामीले साथ र सहयोग नदिंदा हामी पनि पछाडी नै धकेलिन्छौ भन्ने कुराको महशुस नगर्दा सम्म र मुख्य कुरा भनेको आधा आकाश ढाकेका महिलाहरूलाई जवसम्म मुख्य भुमिकामा पनि समान सहभागिता गराउने परिपाटी बन्दैन तव सम्म यो देशको मुहार फेर्ने परिकल्पना मात्र हो भन्ने बुझेर त्यो प्रकारको वातावरण तय नभए सम्म महिला पछाडी पर्ने त छँदैछ सिङ्गो देश नै अघि बढ्छ भन्नु मुर्खता शिवाय अरू केही हुन सक्दैन ।

       अत:महिला शिक्षित त सिङ्गो परिवार शिक्षित हुने कुरा हामीले व्यवहारिक रूपले स्वीकारेकै कुरा हो । शिक्षित आमाले दिक्षित गरेका सन्तानको संस्कार र अज्ञानताले भरिएकी आमाले दिक्षित गरेको सन्तानमा नै संस्कार देखि व्यवहार नै फरक भएको कुरा प्रत्यक्ष हामीले देखेको हुँदा एक आमालाई पहिला संस्कारी आमा बनाउनु प¥यो । आँप रोपे आप नै फल्छ । सुन्तला रोपे सुन्तला । सुन्तला रोप्ने तर आँपको अपेक्षा कदापी गर्न सकिदैन । बरू समयमा नै आफूले चाहेको कुरामा लगानी गर्न थाली हाल्नु पर्ने काम महिला पछाडी पर्नुको मूल जड समस्या भनेको राजनीतिक पहुँचमा महिला पुग्न नसक्दा निर्णायक तहमा अल्पमतमा परि कुनै पनि निर्णय महिलाको पक्षमा आउन नसके कै कारण  नीतिगत रूपमा नै पछाडी परेका कारण यसलाई बेलैमा सच्याउन तर्फ लाग्नु पर्ने आजको टड्कारो आवश्यकता हो । जस्तै कसरी महिलाहरूलाई पनि समान सहभागिता गराई निर्णायक तहमा महिलालाई पनि पु¥याउन सकिएला भन्ने वातावरण सिर्जना गर्न थाल्नु बुद्दिमता हुने छ । सबै दल उपभोक्ता समिति होस् वा कार्यालय व्यवस्थापन सबै तहमा समान सहभागिता नै आजको आवस्यकता हो । धन्यवाद  ।